Ani Katedrali

Ani Katedrali
  • Yer : Kars, Arpaçay
  • Yapılış Tarihi : 1001
  • Yaptıran : Ermeni Bagratuni Kralı Gagik I'in eşi Katranide
  • Mimarı : Trdat

Doğu’nun incisi Kars’ın en önemli tarihi yapılarından Ani harabeleri içerisinde yer alan şehrin en büyük mabedi Ani Katedrali ya da Türk devrindeki adıyla Fethiye Camii, Kral Gagik I'in eşi Katranide tarafından 1001 yılında tamamlandı. Zamanın tanınmış mimarlarından aynı zamanda Ayasofya’nın da onarımını yapan Trdat tarafından inşa edilen yapı, 1064 yılında Büyük Selçuklu Sultanı Alp Arslan, Ani'yi fethettiğinde ilk Cuma namazını burada kıldığı için adı "Fethiye Camii" olarak değiştirildi. Anıtsal boyutlardaki yapının mimari tasarımı dönemine göre oldukça ileri seviyededir. Doğu-batı doğrultusundaki dikdörtgen planlı yapı, kayalık bir zemine oturtulmuştur. Kilisenin temelinde en alttaki kesme taşlar yukarıya doğru daralarak, beden duvarlarının, sağlam ve kademeli bir alt yapı üzerinde yükselmesi sağlanmıştır.

Ani harabelerinin en önemli yapısı olan Ani Katedrali, düzgün dikdörtgen bir plan etrafında şekillenmektedir. Doğudaki yuvarlak planlı apsisin iki yanında yer alan geniş hücreler, bu mekânlara birer küçük şapel görüntüsü verir. Ortada dört ağır demet paye, yüksek kasnakit olduğu anlaşılan kubbeyi taşır. Kuzey, güney ve batı cephelerin ortasındaki girişlerin ekseni, ortadaki yıkık kubbenin altında birleşir. Kubbenin 13. yüzyılda çöktüğü, sonradan yenilendiği, günümüzde ise harap durumda olduğu görülür. Birçok bazilikal düzenlemeli kilisede olduğu gibi bu yapıda da apsise doğru dikey uzanan üç neften ortadaki geniş, yanlardakiler ise dardır. Gotik düzenlemeyi hatırlatan masif demet payeler, yapı içinde hareketi yukarı çeken bir dinamizm meydana getirirler. Oldukça düzgün ve yalın cepheler, ortalarda ileri taşınmış kapılar, yan ve üstlerde mazgal ve yuvarlak pencereler ve bunları yanlardan ve üstten sınırlayan gömme sütunceler, üzerlerindeki yuvarlak kemerlerle hareketlendirilmiştir. Pencere çevrelerindeki kabartma süslemeler, güney Kafkasya'da görülen çift ya da üç hatlı geçmelerden oluşan geometrik bir düzenlemeye sahiptir. Batı giriş kapısının üstünde, kısmen tahrip olmuş kartal kabartması ile haç motifi, plastik değeri yüksek kabartmalar olarak cephe yalınlığına hareketlilik kazandırmıştır. Yuvarlak nişlerle teşkilatlandırılmış apsiste, " tahtta oturan İsa" tasvirinin, fresk tarzında sahnelenmesi dikkat çeker. Diğer bezemeler ise bozulmuştur.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Hamza Gündoğdu, Kültürlerin Buluştuğu Bir Orta Çağ Şehri: Ani, Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, sayı.17, 2006

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun