Amos

  • Önem : Tanrısal İsrail Devleti’nin yıkılmadığını İsrailliler’e söylemekle görevlendirildiği iddia edilen kişi
  • Yaşadığı Dönem : MÖ 8. yüzyıl

Tanrısal İsrail Devleti’nin yıkılmadığını İsrailliler’e bildirmekle görevlendirildiğini iddia eden Amos’un yaşamı hakkında yeterli bilgi yoktur. Onun hakkında bilinenler Tevrat’ta geçen öykülerden kaynaklanır. Dinler tarihinde İsrailoğulları’nı dağılmaktan, yurtlarından göç etmekten kurtarmak için görevlendirildiği, Tevrat’ta dokuz kesimli bir bölüme adı verildiği söylenir. Amos, İsrailoğulları’nın Babil egemenliği altına girdiği yurtlarının sürekli saldırılar sonucu yıkıldığı, ülkelerinden göç etmek zorunda kaldıkları bir dönemde iddiaya göre peygamber olarak ortaya çıkmıştır. Kutsal kitapta geçen sözlerden anlaşıldığına göre, bütün düşüncesi İsrailoğulları Devleti’ni dağılmaktan, halkı göç etmekten kurtarmak ve birliği sağlamaktı: “…Ben peygamber değildim, peygamber oğlu değildim, ben sığır çobanı idim… Rab beni sürünün arkasından aldı ve Rab bana dedi: Git, kavmim İsrail’e peygamberlik et.”(Kitabı-ı Mukaddes, Eski Ahit, Amos 7/14-15)

Amos, bir peygamber olarak, İsrailoğulları’nın eski inançlarını bırakmalarını, daha düzenli, daha barışsever bir anlayış ortamında kardeşçe yaşamalarını önermiş ve kanlı eylemlerin sürdürülmesine, özellikle kanlı kurban törenlerine karşı çıkmıştır. Toplumda pek yaygın olan soygun, vurgun, yoksulları sömürme, düşkünleri ezme gibi eylemlerin önlenmesine çalışmıştır. Amos, insanlar arasında kardeşçe yaşamanın gereğini ileri sürmüş, yöneticilerin, varlıklı kişilerin baskılarına, yoksulların ezilmelerine, soyulmalarına tanrısal bir görevle karşı çıkmıştır: “…dinleyin, sizler ki yoksulu yutmak istiyorsunuz ve memleketin fakirlerini helak ediyorsunuz.: Ne vakit aybaşı geçecek ki ekin alalım, ne vakit sebt günü gelecek ki satılığa buğday çıkaralım, cefayı küçültelim ve şekeli büyültelim ve hileli teraziler kullanalım da fakirleri gümüşe ve yoksulları bir çift sarığa satın alalım ve buğdayın süprüntüsünü satalım.”(Kitab-ı Mukaddes, Eski Ahit, Amos 8/5-6). Amos ile ilgili öyküler, İlk Çağ’dan bu yana, Batı ülkelerinde yazı, heykel, resim, mozaik gibi sanat alanlarına konu olmuştur.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

Kitabı-ı Mukaddes, Eski Ahit, Amos

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun