Amasya Genelgesi

Amasya Genelgesi
  • İmza tarihi : 21 Haziran 1919
  • Yer : Amasya Saraydüzü Kışlası

Türk Milli Mücadele tarihinin dönüm noktası olan Amasya Genelgesi, Türk milletine egemenliği ve bağımsızlığı yolunda çağrıda bulunup işgaller karşısında kendi kaderini kendisinin tayin edeceğinin yazılı hale getirildiği bir metindir. Mustafa Kemal Paşa, Rauf Bey, Kazım Paşa[Karabekir], Ali Fuat Paşa[Cebesoy], Mersinli Cemal Paşa ve Refet Paşa[Bele] 'nın imza ve onayı ile Milli Mücadele hareketinin amaç ve yönteminin ilk defa karar edildiği Amasya Genelgesi, Mondros Mütarekesi'nden sonra ortaya çıkan İtilaf güçlerinin işgalci tutumlarına karşılık bölgesel nitelikli Müdafaa-i Hukuk hareketlerinin, bölgesel direnişlerin istiklali elde etmede ve işgalcileri ülkeden çıkarmakta yetersiz kalacağını dile getirerek ülke çapında örgütlü bir direniş ortaya koyma girişiminin belgesi oldu.

Protokol, milli birliğin ve hakimiyetin tehlikede olduğunu ve İstanbul hükümetinin acizliğini belirtikten sonra, kurtuluşun milli karar ve gayretle gerçekleşebileceğini belirtiyordu. Bu protokolde dış etkiden uzak milli bir heyetin kurulması önerilerek Sivas'ta yapılacak kongre için karar alınmıştır. Bu gelişmeleri yakıdnan takip eden İngilizler, İstanbul hükümetine baskı yaparak 23 Haziran tarihli bir yazı ile Mustafa Kemal'in vazifesiden azledildiğini ve onun hiçbir isteğinin yerine getirilmemesini ilgili makamlara bildirtmiştir. Mustafa Kemal Paşa için bu olayların yaşanması önemli birçok şeyin başlangıcı oldu. 8 Temmuz'da açıklanan komutanlıktan azil kararına karşı hem komutanlıktan hem de askerlikten istifa ettiğini açıklayarak 'sine-i millete' çekildiğini bildirmiştir. 

Amasya Genelgesi Kararları

1- Vatanın bütünlüğü, milletin istiklali tehlikededir.

2- İstanbul hükümeti, üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirememektedir. Bu durum ise milletimizi yok olmuş gibi göstermektedir.

3- Milletin istiklalini, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

4- Milletin haklı sesini ve haklarını dünyaya duyurmak için her türlü tesir ve baskıdan uzak bir milli heyetin varlığı mecburidir.

5- Anadolu’nun her bakımdan en güvenilir yeri olan Sivas’ta, milli bir kongrenin toplanması kararlaştırılmıştır.

6- Bunun için bütün vilayetlerin her sancağından milletin güvenini kazanmış üç temsilcinin mümkün olduğu kadar çabuk yetişmek üzere hemen yola çıkarılması gerekmektedir.

7- Her ihtimale karşı, bu meselenin milli bir sır halinde tutulması ve temsilcilerin lüzum görülen yerlerde, seyahatlerini kendilerini tanıtmadan yapmaları gerekmektedir.

8- Doğu vilayetleri adına, 10 Temmuz’da, Erzurum’da bir kongre toplanacaktır. Bu tarihe kadar diğer vilayetlerin temsilcileri de Sivas’a gelebilirse, Erzurum Kongresi’nin üyeleri, Sivas Kongresi’ne katılmak üzere hareket edeceklerdir. 1

amasya genelgesi

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mustafa Budak, Amasya Genelgesi İhtilal Bildirisi Mi?, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi,  c.21. sayı.57, s.961-975 

Kemal Karpat, Kısa Türkiye Tarihi, Timaş, 2014, s.118-119

Dipnot

Selim Özcan, Amasya Genelgesinin Erzurum ve Sivas Kongreleri Üzerindeki Etkisi, Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı.1, s.69-82

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun