Aliasker Kemal

Aliasker Kemal
  • Meslek : Gazeteci ve tiyatro yazarı
  • Doğum : 7 Ocak 1879 - Kazan
  • Ölüm : 19 Haziran 1933 - Kazan
  • Başlıca Eserleri : Behitsiz İgit, Kızganıç Bala, Öç Bedbehit, Birinçi Tiatr, Bülek Öçin, Bankrot, Deccal, Kayniş, Biznin Şehernin Sirleri, Öylenem ... Niköylendim, Köndeş, Hafizalam İrkem, Öç Tormış, Gali Mozaffer, Sabir Hezret, Balalarga Bülek, Kügergen Altınnar, Buhgalter

Gazete ve dergilerde yazdığı makalelerle Tatar kültürünün gelişmesinde önemli rol oynayan Aliasker Kemal, usûl-i cedîdci Âlimcan Barudî’nin Muhammediye Medresesi’nde okudu. Bu arada bir Rus mektebine de devam ederek Rusça öğrendi ve Rus edebiyatını tanıdı. Medresedeki öğrencilik yıllarında okuduğu Tatar yazarlar Mûsâ Akyiğitzâde, Zâhir Bigiyev ve Kayyûm Nâsırî’nin eserleriyle İsmâil Bey Gaspıralı’nın Tercüman gazetesi edebiyata olan ilgisini arttırdı. Tatar tiyatrosunun ilk örneklerinden olan ve dilinin sadeliği dolayısıyla çok beğenilen Behitsiz İgit adlı ilk eserini yayımladı. Kazan’da Maarif Kütüphanesi adıyla bir yayınevi açarak kitap basım ve ticaretiyle uğraştı. Daha çok medrese öğrencilerine hitap eden Terakki isimli bir gazete çıkardı ve 1905 ihtilâline kadar çok sayıda edebî eserin yanı sıra Tatar sosyalistlerinin gizli olarak hazırladıkları broşürleri bastı. 1905 ihtilâlinden sonra Kazan Muhbiri adlı gazetede çalışmaya başladıysa da gazetenin sahipleriyle anlaşamadığından yazılarını Azat gazetesinde devam ettirdi.

Mahkeme kararıyla kapanıp Azat Halık adıyla devam eden gazetenin bütün sorumluluğu Aliasker Kemal’in üzerindeydi. Dönemin milliyetçi yayın organları olan Tercüman ve Vakit gibi gazetelere ve Rusya Müslümanlarının kurduğu ilk siyasî parti olan Müslüman İttifakı’na sert tenkitlerin de yer aldığı gazete sosyalist muhtevalı makaleler sebebiyle kapatıldı. Ahmed Hâdi Maksudî tarafından çıkarılan Yoldız isimli gazetede çalışmaya başlayan Aliasker, Balkan savaşları sırasında muhabir olarak İstanbul’a geldi ve savaşla ilgili yazılarını gazetesine gönderdi. Ekim 1917’deki ihtilâli sevinçle karşılayan Aliasker Kemal Eş, Eşçi, Kızıl, Köreşçi gibi komünist gazetelerinde çalıştı. Yeni kurulan Tataristan Cumhuriyeti’nde tiyatronun gelişmesi için çaba gösterdi, kendisi de zaman zaman küçük rollerde oynadı. İhtilâlden sonra yazdığı eserlerde daha ziyade siyasî konuları tercih etti. Nâmık Kemal’in Zavallı Çocuk, Vatan, Abdülhak Hâmid’in Duhter-i Hindû, Rus tiyatro yazarlarından Ostrovski’nin Groza, Gogol’ün Revizor, Maksim Gorki’nin Nadne, Ahmed Vefik Paşa tercümesinden Molière’in Saran ve İreksizden Tabib adlı tiyatro eserlerini Tatarca’ya çeviren Aliasker Kemal, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği dönemi Tataristan Cumhuriyeti’nde de eserleri en çok basılan yazarlardan biridir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Türkoğlu, İsmail, Aliasker Kemal, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2002, Cilt: 25, syf: 224-225 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun