Ali Şeriati

Ali Şeriati
  • Doğum : 1933-Horasan
  • Ölüm : 1977-Londra
  • Meslek : Fikir adamı, sosyolog

Ali Şeriati, İranlı fikir adamı ve sosyologtur. Paris’te bulunduğu süre zarfında Frantz Fanon, Jean Paul Sartre, Louis Massignon, Jacques Berque gibi ünlü düşünürler ile dostluk kurar. Çağdaş İslam düşüncesi üzerine kaleme aldığı eserlerde devrimci düşünce ile birlikte ortaya koyduğu sonuçlar, bazı eserlerinde görebileceğiniz Marksizmden alıntılar onu farklı kılıyordu. Başta Cezayir olmak üzere bağımsızlık mücadeleleriyle ilgilenerek, onlara destek sağlar fakat İran’a dönünce şahlık rejimine karşı faaliyetlerde bulunduğu gerekçesiyle tutuklanır 1.5 ay hapiste kalır. İran'da Sünnicilikle, Türkiye'de de özellikle sahabeler hakkındaki sert ifadeleri yüzünden Şia savunucusu olmakla suçlanan Şeriati'nin fikirleri hala tartışılmaktadır. SAVAK tarafından düzenlenen bir suikasta kurban gittiği düşünülen Şeriati, İran’da ‘’Şehit Doktor’’ diye anılmaktadır. Hz. Muhammed (sav) torunu Zeynep’in kabrinin yanına defnedilir.

HAYATI 

1933 yılında Horasan’da dünyaya gelen Şeriati, İlk öğrenimine Mezinan’da başladı ve Meşhed’de Firdevsi Lisesi’nde ve Öğretmen Okulu’nda okudu. 1958 yılında Meşhed Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nden mezun oldu ve sonrasında Yüksek lisans eğitimi için Fransa’ya gitti. Farklı kurumlarda memuriyetleri oldu ancak kısa sürdü.1966 yılında Meşhed Üniversitesi’ne öğretim görevlisi olarak kabul edildi ve 1971 yılında derslerinde kullandığı dil, sunum ve içerik nedeni ile bu görevine son verildi. 1973 yılında ikinci kez tutuklandı,1975 yılında şartı olarak serbest bırakıldı. Hapse girip çıkması nedeni ile artık hiçbir eğitim programına katılamamış ayrıca yazı ve konferanslarına da son verildi. Şeriati, sınırlı düzeyde de olsa görüşlerini dile getirmekten hiç vazgeşmedi fakat hayatı, kendisi ve ailesi için çekilmez bir hal alınca 1977 yılında yurt dışına çıkmak zorunda kaldı. 1977 yılının Haziran ayında Londra’daki evinde ölü bulundu. Sevenleri onun SAVAK tarafından düzenlenen bir suikasta kurban gittiğini savunmaktadırlar. Bugün İran’da ‘’Şehit Doktor’’ diye anılan Ali Şeriati, Peygamber Efendimizin torunu Zeynep’in kabrinin yanına defnedilmiştir.

Fikir Dünyası 

‘’Hayat iman ve cihaddır.’’ sözleriyle dünyaya bakış açısını anlatan Şeriati, gençliğin dünyasına ulaşarak onu biçimlendirmenin yollarını keşfeder. Şeriati’nin fikirlerindeki ana tema, toplumun asıl benliğine dönmesini sağlayacak yeni bir İslam söylemiyle müslümanları yüzleştirmektir. Bulunduğu çağdaki politik çeşitlilik içinde Şeriati, belli başlı siyasal oluşumlardan birine bağlanmak yerine öne çıkan tezleri toplumsal sorumluluk ve entelektüel duyarlılık temelinde yeniden ele almayı ve bütün bunlardan güçlü bir ideolojik formasyon elde etmeyi amaçlamaktaydı. Şeriati’nin eleştirileri çok boyutluydu, söyleminin arka planına dikkat edilmeden değerlendirildiğinde bu eleştiriler yanlış yorumlanabilirdi. Çünkü Şeriati, hem Batı’yı eleştirmeksizin taklit eden laik seçkinlere hem de geleneksel dini liderliğe karşı çıkmaktaydı. Şeriati’nin hayatına ilişkin ayrıntılar başta Kevir adlı otobiyografisinde olmak üzere düşüncelerini kaygısızca dile getirdiği Güfteguha-yi Tenhaoi adlı denemelerinde yer almaktadır. Başka pek çok eseri bulunmaktadır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Subaşı, Necdet, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 38, 2010

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun