Ali Nihad Tarlan

Ali Nihad Tarlan
  • Meslek : Divan edebiyatı araştırmacısı, şair ve yazar
  • Doğum : 1898 - İstanbul
  • Ölüm : 1978 - İstanbul
  • Başlıca Tarihi : Güneş Yaprak, Kuğular, Edebî Sanatlara Dair, Şeyhî Divanını Tedkik, Divan Edebiyatında Tevhidler, Divan Edebiyatında Muamma, Metin Tamiri, Metinler Şerhine Dair, Sanat Bakımından Edebiyatımızın Dahilî Tekâmülü, İran Edebiyatı, Şiir Mecmualarında XVI. ve X

Çalışkan bir araştırmacı ve otoriter bir hoca olarak önemli eserler veren, değerli öğrenciler yetiştiren Tarhan, ilk tahsiline babasının Üçüncü Ordu muhasebecisi sıfatıyla görev yaptığı Manastır’da başladı ve Manastır Askerî Rüşdiyesi’ne devam etti. Babasının Selânik’e tayini çıkınca buradaki Fransız Mektebi’ne girdi, ayrıca Buhûr Efendi adlı birinden Fransızca öğrendi. Babasının emekli olması üzerine ailesi İstanbul’a yerleşti. Ali Nihad, İstanbul Dârülfünunu’na bağlı olarak kurulan lisan şubesinin Farsça ve Fransızca bölümlerini bitirdi. Dârülfünun Edebiyat Fakültesi’nden mezun oldu. İslâm Edebiyatında Leylâ ve Mecnun Mesnevisi başlıklı doktora teziyle Edebiyat Fakültesi’nden doktora pâyesi alan ilk bilim adamı oldu. Dârülfünun öğrenciliğinde ve doktora çalışmaları sırasında üç yıl Galatasaray Mekteb-i Sultânîsi’nde Farsça dersleri verdi. Mezuniyetinden sonra Beşiktaş Sultânîsi’nde Fransızca muallimliğiyle başlayan öğretmenlik hayatı çeşitli okullar ve askerî liselerle devam etti. Kabataş Erkek Lisesi’nde edebiyat öğretmeni iken gerçekleştirilen üniversite reformunun ardından İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde metinler şerhi doçentliğine tayin edildi. 1941 yılında profesörlüğe yükselen Tarlan 1953’te Eski Türk Edebiyatı Kürsüsü başkanlığına getirildi.

Cumhuriyet döneminde İslâm ve Doğu edebiyatlarıyla ilgilenen az sayıdaki araştırmacıdan biri olan Tarlan, Muhammed İkbal’in bazı kitaplarını Türkçe’ye çevirdi. Genç yaşta Lamartine ve Alfred de Musset’den çeviriler yapan Ali Nihad Tarlan, Abdülhak Hâmid’in etkisinde kalan manzum piyesler yazdı. Divan şiiriyle ilgili çeşitli şahıslar, meseleler ve metinler üzerine pek çok inceleme ve monografisi yanında metin şerhi üzerine yaptığı ilmî çalışmalarla dikkati çekti.  Eski şerh anlayışının yerine şairin psikolojisi, hayatı ve çevresini ön plana alan yeni bir metot uyguladı. İyi Farsça bilen Tarlan, İran şairleri ve Türk divan şairleri arasındaki münasebetleri ilk defa mukayeseli şekilde ortaya koydu. Türkiye’de tenkitli divan neşretme usulünü ilk deneyen ve yaygın hale getiren de yine odur. Farsça çalışmaları sebebiyle İran Eğitim Bakanlığı’nın takdirnamesi,  Pakistan hükümeti Sitâre-i İmtiyâz nişanı, İran Devleti Nişân-ı Âlî-i Hümâyun’u ve Tahran Üniversitesi’nin Menşûr-i Sîpâs nişanı ile ödüllendirildi.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kut, Günay, Ali Nihad Tarlan, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2011, Cilt:40, sf: 108-110

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun