Ali Kemal

Ali Kemal
  • Meslek : Gazeteci, yazar, edebiyat ve siyaset adamı
  • Doğum : 1867 - İstanbul
  • Ölüm : 6 Kasım 1922 - İzmit
  • Babası : Balmumcu Ahmed Efendi
  • Başlıca Eserleri : İki Hemşire, Çölde Bir Sergüzeşt, Fetret, Sorbon Dârülfünûnu’nda Edebiyyât-ı Hakîkiyye Dersleri, Paris Musâhabeleri, Râşid Müverrih mi Şair mi?, Tunus, Mes’ele-i Şarkiyye-Medhal, Bir Safha-i Târîh, Ricâl-i İhtilâl: Condorcet, Saint Just, Danton, Robespier

Mülkiye öğrenimi sırasında siyasetle ilgilenmeye başlayan Ali Kemal, Fransızca’sını ilerletmek amacıyla gittiği Avrupa’dan dönünce gördüklerini uygulama düşüncesiyle İstanbul’da bir dernek kurdu. Memur olarak Halep’e sürülmesi ve izin almadan İstanbul’a dönmesi sonrasında sürülmesi için tekrar karar çıktığını öğrenince Paris’e kaçtı. Burada Siyasal Bilgiler Okulu’ndan diploma aldı. İkdam’da yayınlanan yazıları ile Türk okuyucusuna Batı dünyasını tanıtmaya çalışırken, hükümetin yasaklamasıyla yazıları kesintiye uğradı. Ali Kemal bu arada Jön Türk hareketine katıldı ancak hocası Mizancı Murad‘ın Sultan Abdülhamid’le anlaşarak İstanbul’a dönmesinden sonra hareketten ayrıldı. Ali Kemal daha sonra Brüksel’de görevlendirilse de Jön Türkler’in faaliyetlerini takip etmek maksadıyla Ahmed Celâleddin Paşa ile anlaştığı için Cenevre’de kalarak Brüksel’e gitmedi. Sarayın Jön Türkler’le anlaşması ve af çıkarılması üzerine tekrar Brüksel’e davet edilince istifa ederek Kahire’ye giden Ali Kemal, Kahire’de yazı ve gazetecilik yönünden verimli bir döneme girdi. Mısır’daki iktisadî buhran sebebiyle sıkıntıya düşünce hükümetin izniyle İstanbul’a döndü ve böylece yirmi yıllık sürgün hayatı sona erdi. İstanbul’da bir taraftan İkdam gazetesinin başmuharrirliğini yaparken diğer taraftan da Mekteb-i Mülkiyye’de ve Dârülfünun’da ders vermeye başladı. 31 Mart Vak‘ası sonrasında İttihatçılar tarafından idam edilme korkusuyla Paris’e kaçtı. Genel afla birlikte İstanbul’a dönerek yeniden İkdam’da yazmaya başladı.

I. Dünya Savaşı sırasında maddî durumu bozulan Ali Kemal, bir süre öğretmenlik ve ticaretle uğraştı fakat harbin sonuna doğru yayın ve yazı faaliyetlerine geri döndü. Mütarekeden sonra politikaya atılarak Osmanlı Sulh ve Selâmet Cemiyeti ve Hürriyet ve İtilâf Fırkası’nda görev aldı. Damad Ferit Paşa kabinesindeki Dahiliye Nâzırlığı sırasında Anadolu’daki valilere Paris’te başlayan barış görüşmeleri sonuçlanıncaya kadar düşmanın müdahalesini gerektirecek faaliyetlerden kaçınılmasını isteyen Kuvâ-yı Milliye aleyhine ve Mustafa Kemal’in azline dair iki tamim gönderdi. İngiliz mandası taraftarı olarak İngiliz Muhipleri Cemiyeti Merkez Kurulu üyesi oldu. Kabine üyelerinden Ferid Bey’le aralarında çıkan anlaşmazlık sebebiyle nâzırlıktan istifa ettikten sonra tekrar gazeteciliğe başlayarak Peyâm’ı yeniden çıkardı ve Millî Mücadele aleyhinde yayınını sürdürdü. Yunan kuvvetlerinin bozguna uğraması üzerine hatasını kabul ederek yanılmış olduğunu açıkladı. Lozan Antlaşması’ndan önce Ankara hükümetinin Ali Kemal’in Ankara’ya sevkini istemesi üzerine Ali Kemal İstanbul’dan kaçırıldı ve Ankara’ya gönderileceği sırada İzmit’te linç edilerek öldürüldü.

 

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Uzun, Mustafa, Ali Kemal, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1989, Cilt:2, sf: 405-408

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun