Ali İhsan Sabis

Ali İhsan Sabis
  • Görev : Türk kumandanı ve siyaset adamı
  • Doğum : 1882 - İstanbul
  • Ölüm : 1957 - İstanbul

Askeri birçok başarı elde edilmesini sağlayan Ali İhsan Sabis Otuzbir Mart Olayı’nda İstanbul’a gelen Hareket Ordusu’na katılıp Beyoğlu merkez komutanlığı görevini yürüttü. Balkan Savaşı’nda Çatalca muharebelerinde bulundu. Ardından Gelibolu’daki Redif Karahisar Tümeni kurmay başkanlığına tayin edildi. Ordunun gençleştirilmesi çalışmaları sırasında Harbiye Nâzırı Enver Paşa tarafından Erkân-ı Harbiyye-i Umûmiyye Birinci Şube Müdürlüğü’ne getirilen Ali İhsan Bey yarbaylığa terfi ettirilerek İkinci Ordu Kurmay Başkanlığı’na tayin edildi. I. Dünya Savaşı başlayınca Kafkas Cephesi’nde Üçüncü Ordu Komutanlığı’na katıldı. 11. Kolordu komutan vekilliği, Ruslar’a karşı oluşturulan Üçüncü Ordu Genel İhtiyat Kuvvetleri Komutanlığı, 12. Kolordu Komutan Vekilliği ve 9. Kolordu Komutanlığı görevlerinde bulundu. Doğu cephesindeki başarılarından dolayı albay rütbesiyle, Altıncı Ordu’ya bağlı 13. Kolordu Komutanlığı’na getirildi. Sâbis muharebesinde kazandığı zaferden dolayı Sâbis soyadını aldı. İran harekâtına girişip Rus birliklerinin geri çekilmesini sağlaması ve Hemedan’ı zapt etmesi üzerine mirlivâlığa terfi ettirildi.

İngilizler’e karşı savunma savaşları yapan İhsan Paşa ve Musul-Kerkük bölgesinin Osmanlıların elinden çıkmaması için çalıştı. Mücadelesini kuzeyde sürdüreceğini açıklayan Ali İhsan Paşa, Harbiye Nezâreti’ne gizli bir rapor göndererek böyle sunî bir yapılanmanın kesinlikle kabul edilmemesini istedi; Musul vilâyetindeki istiklâl heveslerinin kendi kontrolü altındaki bölgelere sıçramaması için mevcut kuvvetleriyle karşı koymaya çalıştığını bildirdi. İngilizlerin Osmanlı Hükümetine yaptığı baskılar karşısında Altıncı Ordu lağvedildi. İngilizler tarafından yakalanarak Malta adasına gönderildi. İttihatçı nâzırlardan Kara Kemal Bey’in hazırladığı bir plan sayesinde Malta’dan kaçtı. Garp Cephesi Komutanlığı emrinde yeni oluşturulan Birinci Ordu komutanlığına tayin edildi. İsmet Paşa’nın emrinde çalışmayı bir türlü hazmedemeyen Ali İhsan Paşa’nın askerlikle bağdaşmayan davranışlarda bulunması ve Batı Cephesi Komutanlığı’ndan ayrı başına buyruk hareketlere girişmesi, Birinci Ordu kumandanlığından azledilmesine yol açtı. II. Dünya Savaşı yıllarında gazetelerde İsmet Paşa’nın uygulamalarını sert bir dille eleştirdi. Suçlamaları cumhurbaşkanlığı makamını rencide eder duruma gelince hükümetin emriyle tutuklandı.  Hapishaneden çıktıktan sonra Demokrat Parti’ye üye olan Ali İhsan Paşa 1950 seçimlerinde Afyonkarahisar milletvekili olarak meclise girdi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Türkmen, Zekeriya, Ali İhsan Sabis, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2008, c.35, sf. 346-348

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun