Ali Fuat Cebesoy

Ali Fuat Cebesoy

Türk asker ve siyaset adamıdır. I. Dünya Savaşının mağlubiyet ile neticelenmesi ve vatanın düşman işgaline uğramasından sonra Anadolu’nun kurtuluş hareketine katılmıştır. Anadolu’da ilerleyen Yunan kuvvetleri karşısında ilk çete birliklerini kurdurarak savunma cephelerinin ortaya çıkmasında büyük rol oynamıştır. 1924 yılında Kazım Karabekir Paşa, Refet Bele, Adnan Adıvar ve Rauf Orbay beylerle birlikte Cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasını kurmuştur.

Hayatı

1882 yılında İstanbul’da doğmuştur. Ferik İsmail Fazıl Paşanın oğlu, 93 Harbi komutanlarından Müşir Mehmed Ali Paşanın torunudur. 1902 yılında Harp Okulunu, 1905 yılında Harp Akademisini bitirmiştir. 1907 yılında kolağası olmuştur.Rumeli’de, meşrutiyeti yeniden kurmak için ordu içinde yapılan gizli çalışmalara katılmıştır. 1909-1911 yılları arasında Roma’da askeri ateşe olarak bulunmuştur. Balkan Savaşları sırasında Yanya Savunmasında gösterdiği üstün gayret sonucu kaymakamlığa (yarbay) yükseltilmiştir. I. Dünya Savaşında önce miralay (1915), Sina cephesinde İngilizlerin Tellü’ş-Şeria saldırısına karşı gösterdiği başarılı savunmayla da mirliva (tuğgeneral) olmuştur. Kafkas ve Filistin cephelerinde savaşmıştır.

TBMM açıldığı yıl Ankara’dan milletvekili seçilmiştir. 24-25 Haziran 1920’de teşkil olunan Batı Cephesinin ilk komutanlığına getirilmiştir. Ancak Yunanlılara karşı başlattığı bir taarruzun başarısızlıkla neticelenmesi üzerine bu görevden alınarak Moskova büyükelçiliğine getirilmiştir. 1921 yılında TBMM hükumeti adına Moskova Antlaşmasını imzalamıştır. Ankara’ya döndükten sonra TBMM II. başkanı seçilmiştir. 193 yılında ikinci defa Ankara milletvekili olarak meclise girmiştir. 1923’te meclisten izinli sayılarak, Konya’da 2. Ordu Müfettişliğine tayin olmuştur.

1926 yılında Kemal Atatürk’e karşı girişilen İzmir Suikastıyla ilişkili olduğu iddiasıyla tutuklanmış yalnız İstiklal Mahkemesinde görülen muhakemesi sonucu beraat etmiştir. 1933 yılında Konya’dan milletvekili seçilerek yeniden meclise girmiştir. 1950 yılına kadar Konya ve Eskişehir milletvekilliği ile bu arada bayındırlık ve ulaştırma bakanlıkları görevlerinde bulunmuştur. 27 Mayıs ihtilalinden sonra siyasi hayattan çekilmiştir. 10 Ocak 1968 yılında İstanbul’da hayatını kaybetmiştir. Vasiyeti üzerine Geyve yakınında adını taşıyan kasabanın tren istasyonu yanındaki cami avlusuna gömülmüştür.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi İstanbul:Diyanet Vakfı 2004

Erik Jan Zürcher 'Milli Mücadelede İttihatçılık'  İstanbul:İletişim Yayınları

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun