Alfred Jarry

Alfred Jarry
  • Önem : Roman ve oyun yazarı
  • Meslek : Gerçeküstücü akımın başlatıcısı
  • Doğum : 8 Eylül 1873 – Sauval, Fransa
  • Ölüm : 1 Kasım 1907 – Paris, Fransa
  • Başlıca Eserleri : Kral Übü, Mutlak Aşk, Zincire Vurulmuş Übü, Üstün Erkek, Günler ve Geceler

Gerçeküstücü akımın başlatıcısı Fransız romancı ve oyun yazarı Alfred Jarry Sauval’da dünyaya geldi. Öğrenimini sürdürmek için 1891 yılında Paris’e giden Alfred Jarry, burada Ubu Roi(Kral Übü) adlı eserini yayımladı. 1896 yılında Theatre de I’Oeuvre’de sahnelenen bu oyun olumlu ve olumsuz birçok tepkiye neden oldu. Bu durum ise ona şöhreti getirdi. Jarry, Kral Übü’yü yazarken Les Polonais’den yararlandığını ve bu metnin de tümüyle kendinin olmadığını hiçbir zaman gizlemedi. Bu oyundaki Übü’nün zalimliği ve kabalığı olağanüstü boyutlarda abartılarak verildi. Bu ise bir yerde Jarr’nin insanlara ve yaşam karşı beslediği iğrenme, aşağılama duygularının bir soncu olarak oluşan soğuk, alaycı tutumun bir göstergesidir. Jarry, dünyayı olduğu gibi kabul edememiş, kendini ona uyduramamıştır. Kendini, yarattığı Übü tipiyle özdeşleştirmeye başlaması, bu tavrının bir dışavurumudur. Übü, Jarry için, çektiği acıların, başkaldırışın kaynağıyken giderek ona hükmetmeye başlamıştır. Jarry zamanla konuşması, davranışları ve hatta dış görünüşüyle çizgi dışı bir kişiliğe bürünmüştür.

Çılgınca, gösterişe meraklı davranışları ve dili özgürce, kural tanımadan kullanmasıyla Jarry, Rabelais’in izleyicisidir. Karanlık, korkulu imgelemi ile de bir başka uç noktaya, şair Isidore Ducasse’a yakındır. Verlaine’den, Rimbaud’dan özellikle de tiyatro oyununda düzenli yapıya karşı çıkan Mallarme’den etkilenmiştir. Mallarrme daha 1885 yılında belirli bir yer ve zamandan, bilinen kişiliklerden arınmış, usdışı bir mit tiyatrosunu savunmuştur. Bu bağlamda Jarry’nin Kral Übü’sü tam bir mitolojik figürdür, groteks ve özgün görüntüler yaratma başarısı göstermiştir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Alfred Jarry, Günler ve Geceler, Sel Yayıncılık, 2015, İstanbul

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun