Alemdar Mustafa Paşa

  • Meslek : Rusçuk âyanı, sadrazam
  • Doğum : 1765
  • Ölüm : 16 Kasım 1808 - Hotin

Cesur ve hamiyetli, cahil olmakla beraber gayet zeki ve kavrayışlı, iyi sevk edilebildiğinde iş görüp devlete faydalı olabilecek bir şahsiyet olan Alemdar Mustafa Paşa Rumeli âyanlarından âsi Pazvandoğlu’na karşı verilen mücadelede gösterdiği başarılar üzerine çeşitli rütbeler alarak ismini duyurmaya başladı. Alemdar, Tirsinikli’nin kontrolünde bulunan topraklardaki âyanlarla kendisine tâbi diğer bütün âyanların ittifakıyla “âyanlar âyanı” seçildi. Bu kadar geniş bir saha üzerinde hâkimiyet kurmasını hoş karşılamayan merkezî hükümet, kendisini önce yalnızca Rusçuk âyanı olarak kabul ettiyse de bir süre sonra Tirsinikli’nin kontrolündekinden çok daha geniş bir bölge üzerinde hâkimiyetini tanımak zorunda kaldı. Aynı yıl başlayan Osmanlı - Rus savaşında kendisinden faydalanılması düşünülen Alemdar’a, III. Selim tarafından vezirlik rütbesi ile ömür boyu Silistre valiliği ve Tuna seraskerliği verildi. Bu savaşta gerçekten büyük hizmetler gören Alemdar, İsmâil Kalesi’ni Ruslar’ın eline düşmekten kurtardığı gibi bizzat kendi kuvvetleriyle Tuna’yı geçerek Rus generali Michelson’a karşı savaştı ve düşmanı bozguna uğrattı.

Birkaç ay içinde yaşadığı İstanbul havası karakteri üzerinde şaşırtıcı bir değişiklik yaratan Mustafa Paşa kendisini büyük bir gaflete düşürdü. İstanbul’da her şeye hâkim görünen Mustafa Paşa ve “yâran”ının büyük bir gaflet göstererek her türlü tedbiri elden bırakmaları ve yeniçerilerle diğer muhaliflerden gelebilecek tehditleri küçümsemeleri, kendilerini âniden patlayan ve umulmadık bir şekilde gelişen büyük bir ayaklanmanın şaşkınlığı içinde bıraktı. 15 Kasım 1808 gecesi başlayan ayaklanma neticesinde Mustafa Paşa Bâbıâli’de basıldı ve konağı kuşatıldı. Kendisine yardıma gelineceğini düşünen Mustafa Paşa buradaki direnmesini büyük bir cesaret ve metanetle sürdürdüyse de beklediği yardım vaktinde yetişmeyince, yeniçerilerin içeriye girmek üzere oldukları bir anda cephaneliği ateşe vererek yüzlerce yeniçeri zorbasıyla birlikte kendisi de öldü.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Beydilli, Kemal, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 2, 1989

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun