Aksaray Ulu Camii

Aksaray Ulu Camii
  • Yapılış Tarihi : 1116-1155
  • Yer : Aksaray
  • Yapıldığı Dönem : Anadolu Selçuklu Devleti-1. Mesud zamanı

Anadolu Selçuklu eseri sayılan yapı ilk defa Sultan I. Mesud zamanında inşa edildi ve II. Kılıcarslan döneminde onarıldı. Caminin minberi üzerinde minberin ve yapının mimarı Hoca Nûştegin el-Cemâlî’nin ismi yazılıdır. Günümüzde Aksaray Müzesi’nde bulunan kitâbeye göre yapı, mimar Fîruz tarafından Karamanoğlu II. Mehmed Bey zamanında yenilendi. Bazı araştırmacılar vakfiyelere dayanarak yapının inşasına Karamanoğlu Mehmed Bey zamanında başlandığını ve oğlu II. İbrâhim döneminde tamamlandığını, minberin de II. İbrâhim tarafından bir Selçuklu yapısından getirildiğini ileri sürer. 1706’da bir minare eklenen yapı 1883’te onarım geçirdi. 1901 yılında yapının batı tarafına bir şadırvan eklendi. 1925’te mühendis Sâlih Bey tarafından esaslı bir onarımdan geçen caminin bu onarım sırasında özellikle batı cephesinde ve taç kapıda değişiklikler yapıldı, minaresiyle şadırvanı yeniden inşa edildi. Yapı son olarak 1980’de tamir edildi ve üst örtüsü yenilendi.

Caminin aydınlatılması cephelere açılan dikdörtgen formlu pencerelerle sağlanır. Belli bir düzen göstermeyen pencereler batı ve güney cephelerinde iki sıra, kuzey ve doğu cephelerinde tek sıra halinde ele alınır. Batı ve kuzey cephelerinde birer girişi bulunan yapının ana girişi batı cephesindedir ve bezemesiyle diğer cephelerden ayrılır. Cephenin ortasında yer alan taç kapı dikdörtgen formlu ve cepheden taşkın biçimde ele alınmıştır. Yapı iç mekânda birbirine sivri kemerlerle bağlanan on iki pâye ile yirmi beş birime ayrılmıştır.  Yapının süsleme açısından en önemli kısmı ahşap minberidir. Selçuklu döneminin özgün örneklerinden biri olan minber kündekârî tekniğiyle yapılmış, sedef kakma ve kabartma süslemelerle değerlendirilmiştir. Bitkisel ve geometrik motiflerle bezenen minberin kapı kanatları ve korkuluklarında Selçuklu sülüsüyle yazılmış bazı sûreler vardır. Geçirdiği tamirler neticesinde dış cephesinde bir takım değişiklikler yapılan Aksaray Ulu Camii iç planı ile özgünlüğünü korumaktadır. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kurtbil, Zeynep Hatice, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 42, 2012

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun