Ahmet Hamdi Akseki

Ahmet Hamdi Akseki
  • Doğum : 1887-Antalya
  • Ölüm : 9 Ocak 1951-Ankara
  • Meslek : Din adamı
  • Önce gelen : Mehmet Şerafettin Yaltkaya
  • Sonra gelen : Eyüp Sabri Hayırlıoğlu

Ahmet Hamdi Akseki, Türkiye Cumhuriyeti’nin 3. Diyanet İşleri Başkanı'dır. Sultan II. Abdülhamid Han’a karşı kurulmuş olan İttihad ve Terakki Cemiyetinin Şehzadebaşı'ndaki kulübünün ilmi heyetine girdi. Daha önce kurulan Tarikat-ı Salahiyye Cemiyetinin üyesi olduğu ve bu cemiyetin faaliyetlerine katıldığı iddiasıyla 1925 yılında Ankara İstiklal Mahkemesinde yargılandı, suçsuz bulunarak beraat etti. Güzelsu Camii imamı Mahmud Efendi’nin oğlu olan Ahmet Hamdi Akseki Antalya’nın Akseki ilçesinde doğdu. İlk dini bilgilerini doğduğu köydeki Mecidiye Medresesi’nde öğrenen Akseki, on dört yaşında İslam bilimlerine dair eğitim aldı. Medresetü'l-Mütehassısin'in Felsefe, Kelam ve Hikmet-i ilahiye Şubesi'nden birincilikle mezun oldu. Otuz iki yaşında Dersiam'lık unvanını aldı. 1908’de yazı hayatına atılmasıyla birlikte çok sayıda makale ve kitaba imza attı.

Öte yandan Milli Mücadele’ye katılmak üzere İstanbul’dan Ankara’ya gelerek yazı, vaaz ve konferansları ile harekâtın içinde fiilen yer aldı. Tarikat-ı Salahiye Cemiyeti’nin üyesi olduğu için İstiklal Mahkemesi’nde yargılanıp suçsuz bulunarak beraat etti. 1939’da Diyanet İşleri Reis Muavinliği ve 1947’de Diyanet İşleri Reisliği görevine getirildi.  9 Ocak 1951 yılında hala bu unvanla vazifesini sürdürürken vefat etti. Cemaleddin Efgani ve Muhammed Abduh gibi kimselerin reformist fikirlerinden etkilendi. Akılcı ve felsefi düşünceye ilgi duyan Akseki aklı dini konularda kusursuz bir ölçü olarak ele aldı. Mısırlı Reşid Rıza’nın mezhepsizliğe teşvik eden Muhaverat isimli kitabını, Mezahibin Telfiki ve İslamın Bir Noktaya Cem’i adıyla Arapçadan Türkçeye çevirdi. Saltanat, Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerine yakın olmuş olan Akseki, Müslüman-Türk toplumunun uğradığı siyasi, sosyal ve kültürel değişiklikleri takip etti. İslam ülkelerinin geri kalmışlığını giderebilmek için Kur’an-ı Kerim ve Hadis-i Şeriflerin yeniden yorumlanması gerektiğini savundu.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Süleyman Hayri Bolay, Ahmet Hamdi Akseki, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.2, 1989

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun