Ahmet Cevdet Paşa

Ahmet Cevdet Paşa
  • Doğum : 1822
  • Vefat : 1895
  • Meslek : Tarihçi, Hukukçu, Devlet adamı

Büyük âlim ve devlet adamı Ahmed Cevdet Paşa, Bulgaristan sınırları içinde yer alan Lofça kasabasında babası Hacı İsmail ağa ve annesi Aişe hanım oğlu olarak dünyaya geldi. 17 yaşında İstanbul’a gelen Cevdet Paşa medrese öğrenimini ilerleterek Fatih Medresesi’nde Tefsir, Hadis, fıkıh, dersleri almasının yanı sıra felsefe, tabii ilimIer, cebir, astronomi, coğrafya dersleri de almaya başladı. Çok genç yaşında öğrenimi ve bilgi birikimi konusunda güven kazanan Cevdet Paşa kendisinden yaşça büyük insanlara eğitim verdi. 21 yaşındayken Hamidiyye Medresesi imtihanına girdi ve maaşa bağlandı. 23 yaşında, İstanbul Müderrisliği ruusunu kazandı.Sadrazam Reşid Paşa’nın, hazırladığı kanunları ve nizamları düzenlemek için gerekli dini malumatı edinmek üzere talep ettiği zeki, açık fikirli, aydın bir din adamı tasviri doğrudan Cevdet Efendiyi tanımlamaktaydı.

Açık görüşlülüğü ve zekâsı sayesinde devletin mühim işlerinde daima adı geçen, ilmiye sınıfında göz önünde olan bir isim oldu. Devletin birçok kademesinde idari görevlerde yer aldı. Arapça, farsça, ve Bulgarca, Türkçe dillerine iyi düzeyde hakim olan Cevdet Paşa’nın Fransızca’ya da aşinaydı. Resmi görevleri ve ilmi vazifelerinin yanı sıra edebi bir zevke de sahipti. Kendisine ait şiirleri de bulunan Cevdet Paşa pek çok önemli eser ortaya koydu. Türkçenin esaslarını belirleyerek dile büyük katkı sağlayan ilk Türkçe gramer kitabı Kavaid-i Osmaniye’yi hazırladı. Böylelikle Türkçe’nin bir ilim dili olduğunu ileri sürdü. İbn-i Hacibin Şafiye'si, Mutavvel, Netayie'ül-Efkar, Medhal-i Kavaid, Kavaid-i Türkiyye, Belagat-ı Osmaniyye, Tarih-i Cevdet, Tezakir-i Cevdet, Maruzat ve daha birçok esere sahiptir. Yeniliklere açık, demokrasi taraftarı, siyasette ve dilde Türkçeyi savunan aydın bir din adamı olan Cevdet Paşa 1895 yılında vefat etti.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (Ankara: 1966 )

Osman Keskioğlu, Ahmed Cevdet Paşa (1822-1895)Hayatı Ve Eserleri, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1966, Cilt: 14, Sayı 1

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun