Ahmed Rıza

Ahmed Rıza
  • Doğum : 1858 - İstanbul
  • Ölüm : 1930 - İstanbul
  • Ebeveynler : Ali Bey, Nâile Hanım
  • Başlıca Eserleri : Meşveret yazıları, Vazife ve Mesuliyet serisi, Türkiye Haberleri, Burhan-ı Şark
  • Görev : Türk siyasetçi, Meclis-i Mebusan Reisi, İttihat ve Terakki Cemiyet'i kurucularından

Annesinin tesiriyle küçük yaştan itibaren Batı kültürüyle yetişen Ahmed Rıza, kaliteli hocalardan kaliteli eğitim aldı ve çok yönlü bir insan olma noktasında kendini geliştirdi. Galata Sarayı Mekteb-i Sultanisi’nde eğitimini tamamlayan Ahmed Rıza, memuriyete Babıali Tercüme Odası’ında başladı. Görevinden istifa ettikten sonra sürgünde olan babasının yanına Antalya’ya gitmesi, köylüyü ve sorunlarını daha yakın gözlemlemesine vesile oldu. Köylünün içinde bulunduğu sefaletin derdine düşen Ahmed Rıza, tarım geriliği üzerine kafa yorarak, bu sorunun çözümü için Fransa’da ziraat öğrenimi gördü. Paris’e gitmeden önce Auguste Comte düşünceleriyle ilgilenen Rıza, tarım eğitimi gördüğü sırada Pierre Laffitte’nin verdiği pozitivizm derslerine devam etti. Dünyaya bakış açısının gelişmesi, topluma olduğu kadar siyasete bakışını da etkiledi ve ilgi duyduğu ittihat ve Terakki Cemiyeti’ne kabul edildi. Bu durum Jön Türklerin kamuoyundaki faaliyetleri aniden hızlandırdı.

Londra’da çıkarmakta olduğu İstikbal gazetesindeki Jön Türk yanlısı yazıları üzerine II. Abdülhamid, Rıza’nın İstanbul’a dönmesini istedi, bununla birlikte makul bir mevki ve cazip bir para teklifinde bulunduysa da Ahmed Rıza teklifi kabul etmedi. Süreç içerisinde İttihat ve Terakki ile arasının açılması ve Cemiyet’in resmi organı olan Meşveret gazetesinin Ahmet Rıza’nın şahsi malına dönüşmesiyle birlikte fikirlerinden ödün vermemesi de birleşince Cemiyet’le bağları gerildi. Daha öncesinde de Abdülhamid'e suikast düzenlenmesine karşı çıktığı için İstanbul'daki Jön Türkler'le de arası açılmıştı. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra hürriyetçilerin babası sıfatıyla büyük törenlerle İstanbul'a dönen Ahmed Rıza, İstanbul Mebusu olarak girdiği Meclis-i Meb'üsan'da oy birliği ile başkanlığa getirildi. Ancak, 31 Mart Vak'ası' ndaki anlaşmazlıklar üzerine komitesinden çıkarıldı. İlerleyen süreçlerde Damad Ferid Paşa ile anlaşmazlı­ğa düşünce Mustafa Kemal'in Havza'dan kendisine yazdı­ğı mektup üzerine Paris'e gitti. Anadolu hareketi lehine burada bir kamuoyu oluşturmaya çalıştı. İstiklal Harbi boyunca yaptığı basın çalışmalarıyla milli hareket lehine bir hava meydana getirmeyi başardı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ziyad Ebüzziya, Ahmed Rıza, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1989, cilt.2, sf.124-127

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun