Ahlatşahlar

  • Kurucusu : Sökmen el-Kutbî
  • Kuruldukları yer : Van Gölü çevresi
  • Hüküm sürdüğü tarihler : 1100-1208

Çok canlı bir ticaret şehri olan Ahlat, aynı zamanda, Bağdat’ı aratmayacak derecede bir eğlence merkezi idi. Ahlatşahlar ülkesinin geliri ancak Mısır’la mukayese ediliyordu. Hânedanın kurucusu Sökmen el-Kutbî’ydi. Mervânoğulları’nın zulmünden bıkan Ahlat halkı, adalet ve dirayetini duydukları Sökmen’i 1100 yılında çağırıp şehri ona teslim ettiler. Ahlatşahlar Devleti’nin bu tarihte kurulmuş olduğu düşünülür. Sökmen’in yerini oğullarından Zahîrüddin İbrâhim aldı. Zayıf bir şahsiyeti olan İbrâhim zamanında ülkeyi ihtiraslı, fakat pek dirayetli görünmeyen annesi İnanç Hatun idare etti. İbrahim’in ardından yerine kardeşi Ahmed daha sonra oğlu Sökmen geçti. II. Sökmen’in uzun hükümdarlık zamanı Ahlatşahlar Devleti’nin şüphesiz en parlak devriydi. Gürcüler ile yapılan birkaç savaş istisna edilirse Van gölü çevresi halkı, II. Sökmen’in yaklaşık elli yedi yıllık idaresi altında rahat bir hayat geçirdi. II. Sökmen devrinin en mühim hadiseleri Gürcü savaşlarıdır. Gürcü Kralı Giorgi şehri kurtarmaya koştu fakat Gürcüler Türk ordusuna karşı çıkmaya cesaret edemeyince bu yöre yağmalandı. Sökmen ve askerleri ganimet ve esirlerle Ahlat’a döndüler.

Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin Musul kuşatması sırasında Sökmen’in öldüğü haber alındı. Sökmen cesur, dirayetli, halka karşı çok şefkatli bir hükümdardı. Sökmen’in ardından yerine Sökmen’in yetiştirdiği Memlük asıllı emîrlerden Seyfeddin Bektemür geçti. Bektemür, Selâhaddin’in ölümünden yaklaşık iki buçuk ay sonra, kumandanlarından biri olan damadı Bedreddin Aksungur Hezâr Dînârî tarafından öldürüldü. Bektemür’ün yerine geçen Dînârî de Sökmen’in Memlükleri’nden biri idi. Hezâr Dînârî’bib ardından sırasıyla Kutluğ adlı bir emîr ve Bektemür’ün oğlu Muhammed geçirildi. Muhammed öldürülünce yerine İzzeddin Balaban geçti. Balaban Ahlatşahlar’ın sonuncusuydu. Eyyûbî hükümdarının eline geçmiş olan Muş’u kuşattıkları sırada Tuğrul Şah tarafından gaddarca katledildi. Bunun üzerine Ahlatlılar Evhad’ı çağırarak şehri ona teslim ettiler. Fakat askerin bir kısmı Evhad’ın hükümdarlığını kabul etmediler. Evhad Malazgirt’i fethetmek için Ahlat’tan ayrıldığında Ahlatlılar şehirdeki Eyyûbî askerini çıkarıp hisarı kuşattılar. Halkın maksadı Ahlatşahlar Devleti’ni ihya etmekti. Bunu haber alan Evhad Ahlat’a döndü; şehri tekrar aldı. Böylece halkın gücü kırıldı. Bir asırdan fazla sürmüş olan Ahlatşahlar Devleti ortadan kalktı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Sümer, Faruk, Ahlatşahlar, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 2, 1989

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun