ahi ahmed çelebi

  • Önem : Böbrek ve diğer organlarda oluşan taşların etiyolojik açıklamasını yaptı
  • Meslek : Hekim
  • Doğum : ?
  • Ölüm : 1523 - Mısır

Böbrekte ve diğer organlarda oluşan taşların etiyolojik açıklamasını yapan Osmanlı hekimi Ahi Ahmed Çelebi, II. Mehmed ve II. Bayezid dönemi hekimlerinden Şirvanlı ya da Tebrizli Mevlana Kemal’in oğludur. Doğum yeri ve tarihi kesin olarak bilinmese de 1463 yılına doğru babasının İstanbul’a gelip hekimliğe başladığı sıralar Ahi Ahmed’in 28 yaşında olduğu bilinmektedir. Hekimliği babasından ve dönemin ünlü hekimleri Kutbettin ve Altunizade’den öğrendi. Fatih Darrüşşifası’nda hekimlik yaparken II. Bayezid’in güvenini kazanıp önce padişahın yemeklerini denetleri, sonra ise hekimbaşılığa atandı. 1523 yılında hacdan dönerken Mısır’da ölen Ahi Ahmed Çelebi, Çorlu, Hayrabolu, Edirne ve Şile’deki köylerinin gelirini Medine’ye ve İstanbul’da yaptırdığı kendi adını taşıyan camiye vakfetti.

Ahi Ahmed Çelebi, Türkçe yazdığı ve on bölüm halinde düzenlediği Risale-i Hasadü’l-Külye ve’l-Mesane adlı eserinde idrar torbası ve böbrek taşlarının oluşum nedenlerini 16. yüzyılda geçerli olan “hılt” teorisine dayanarak açıklamaya çalıştı. Ona göre, bu taşların oluşumundan, vücuttaki kan, safra, irin ve balgam gibi dört suyuktan biri sorumludur. Suyuk dengesinin bozulmasına yol açarak taş oluşumunu hazırlayan en önemli etken beslenme bozukluğudur. Ahi Çelebi ayrıca, İbn Sina’nın el-Kanun fi’t-Tıb adlı kitabına İbnü’n Nefis’in yazdığı Mucez el-Kanun adlı şerhi Türkçe’ye çevirmiş, çevirinin önsözünde Arapça ve Farsça tıp kitaplarının yanında Türkçe tıp kitaplarının azlığını belirterek, Türkçe bilim dilinin gelişmesi gerekliliğini vurgulamıştır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Necmettin Akyay, Tarihimizden Bilginler, Osmanlılar Devrinde Tababet ve Bu Zamanda Yetişmiş Tıp Hekimleri, Mikrobiyoloji Bülteni, 1964

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun