Adana Mutabakatı

  • Önem : Suriye'nin topraklarında PKK’nın faaliyetlerine izin vermesi ve Abdullah Öcalan’ın Suriye topraklarında ikamet etmesi üzerine çıkan diplomatik krizi çözüme kavuşturan antlaşma.
  • Taraflar : Türkiye-Suriye
  • İmzalanma Tarihi : 20 Ekim 1998

Adana Mutabakatı, Suriye'nin 1990'lı yıllarda topraklarında PKK’nın faaliyetlerine izin vermesi ve Abdullah Öcalan’ın Suriye topraklarında ikamet etmesi üzerine çıkan diplomatik krizin sonucunda Türkiye’nin baskısı üzerine imzalanan antlaşmadır. 1980’li yıllardan itibaren terör örgütüne desteği sistemli bir şekilde devam eden Suriye’nin desteği 1990’lı yıllarda da devam etti. Terör sorunu üzerine siyasal ilişkileri gerginleşen Türkiye-Suriye hattında ortaya çıkan su sorunu ilişkileri daha da tehlikeli boyuta taşıdı. Bu durum üzerine 23 Ocak 1996 tarihinde Suriye’ye nota veren Türkiye, su sorununa ilişkin kendi lehine bir çözümü Türkiye’ye dayatmak için PKK hareketini kullandığı ve Türkiye’nin uğradığı kayıpların baş sorumlusu olduğu, PKK’yı ve liderini topraklarında barındırdığı için, Birleşmiş Milletler Antlaşması’na göre bunu bir saldırı kabul ettiğini bildirerek uyardı. 28 Şubat gibi siyasal alanda tansiyonu yüksek bir süreç geçiren Türk siyasetinin üzerine Hatay ve sınır aşan akarsuların paylaşımı sorunu gibi diğer önemli anlaşmazlık tartışmaların yönünü tayin etti, sadece siyasal değil ekonomik ve kültürel ilişkiler üzerinde de inşa edici bir rol oynadı.

Suriye’nin PKK’yı Türkiye’ye karşı siyasal bir araç olarak kullanması sonucu gerilen Türkiye-Suriye ilişkileri tarihe “Ekim 1998” krizi olarak geçen süreci doğurdu. Ekim 1998 Krizi fiili bir savaşa dönüşmeden Adana Mutabakatı’nın imzalanması, bir yönüyle iki ülke arasındaki savaşın önüne geçti. Bu antlaşma vasıtasıyla Suriye’nin PKK’nın faaliyetlerine destek verilmeyeceğini ve Abdullah Öcalan’ın sınır dışı edildiğini resmen taahhüt etmesi, iki ülke ilişkilerinde her alanda yavaş ama istikrarlı bir işbirliğinin ortaya çıkacağı bir dönemin kapılarının aralanmasına neden oldu.  20 Ekim 1998 tarihinde imzalanan Adana Mutabakatı, başta PKK olmak üzere, iki ülkenin güvenliğini ve istikrarını tehdit eden terör ve terör örgütlerine karşı ortak mücadelede kapsamlı bir çerçeve oluşturulması hedeflendi. Bu sürecin devamında PKK lideri Abdullah Öcalan Suriye’den çıkarak bir süre Rusya ve İtalya’da saklanmasının ardından Kenya’da Yunanistan büyükelçiliği yakınlarında yakalandı. 2002 yılında iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi’nin dış politikada hedef edindiği “sıfır sorun politikası” Türkiye ve Suriye ilişkilerini Arap Baharı olarak adlandırılan sürece kadar hiç olmadığı kadar ılımlı hale getirdi.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Sedat Benek, Türkiye-Suriye İlişkilerinin Sosyal Coğrafya Açısından Tarihsel Arka Planı, Gaziantep University Journal of Social Sciences, cilt. 15, sayı.1, 2006

Hasan Duran, Adana Protokolü Sonrası Türkiye-Suriye İlişkileri, Ortadoğu Yıllığı 2011, Açılım Kitap, 2012

Özkan Gökcan, Türkiye-Suriye İlişkilerinde Bir Kırılma Noktası: Ekim 1998 Krizi ve Diğer Bir İfadeyle “İlan Edilmemiş Savaş, Akademik İncelemeler Dergisi, cilt.13, sayı.1, 2018

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun