Abdurrahman Bahir Efendi

  • Görev : Osmanlı kazaskeri, mûsikişinas ve şair.
  • Doğum : 1688-89 (?) - İstanbul
  • Ölüm : 26 Temmuz 1746 - İstanbul

Üstün kabiliyeti ve çalışkanlığı sayesinde, kısa sürede devrin ünlü bilginleri arasında yer alan Abdurrahman Bahir Efendi ilmiyeye mensup, Arapzâde olarak tanınan sülâledendi. İstanbul Şehzade Camii imamı Arapzâde Ali Efendi’nin oğlu olan Abdurrahman Bahir tahsilini İstanbul medreselerinde yaptı. 1710’da, sesinin güzelliği ve mûsiki bilgisi sebebiyle III. Ahmed’in başimamı olarak sarayda görevlendirildi; ayrıca şehzadelerin hocalığına tayin edildi. Bu tarihten itibaren sürekli bir şekilde yükselerek bir yıl sonra müderris, 1720’de Mekke Kadılığı pâyesiyle Yenişehir mollası oldu. Dört yıl sonra da kendisine İstanbul Kadılığı pâyesi verildi. 1725 yılında İstanbul kadılığına getirildiyse de bu görevde bir yıl kalabildi. 1730’da saraydaki imamlık vazifesinden alınarak Sakız’a gönderildi. Daha sonra 1738’de Anadolu kazaskeri, 1745’te de Rumeli kazaskeri oldu.

Abdurraman Efendi Türkçe, Arapça, Farsça olmak üzere üç dilde şiir yazan Bahir Efendi’nin oğulları Sâdık, Ahmed Atâullah ve Ali Rızâ efendiler de zamanın tanınmış ilim adamlarındandı. Nitekim Sâdık Efendi Rumeli kazaskerliği, Ahmed Atâullah Efendi şeyhülislâmlık, Ali Rızâ Efendi de Yenişehir mollalığı görevlerinde bulunmuştu. Ayrıca kaleme aldığı Arapça tarihleri, onun edebî kudretini göstermekteydi. Ancak şiirlerini topladığı bir divana bugüne kadar rastlanmamıştır. Abdurrahman Bahir Efendi zamanın önemli mûsikişinasları arasında yer aldı. Özellikle kendi şiirlerine yaptığı bestelerle ve hânendeliğiyle tanındı, birçok saz eseri ve sözlü eser besteledi. Ancak eserleri, Kasımpaşa Mevlevîhanesi neyzenbaşı ve şeyhlerinden bestekâr Arapzâde Ali Dede’nin (ö. 1767) eserleriyle karıştırıldığından, zamanımıza ulaşan peşrev ve saz semâileri hakkında kesin bir sayı vermek mümkün değildir. Abdurrahman Bahir Efendi vefatının ardından Çarşıkapı’daki Sinanpaşa Medresesi hazîresine defnedildi.
 

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
Kaynakçalar

Özcan, Nur, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 1, 1988

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun