Abdülmecid

Abdülmecid
  • Doğum Tarihi ve Yeri : 25 Nisan 1823, Konstantinopolis
  • Ölüm Tarihi ve Yeri : 25 Haziran 1861, Konstantinopolis
  • Ebeveynler : II. Mahmud, Bezmialem Valide Sultan
  • Çocukları : II. Abdülhamid, Sultan Vahdettin, V. Mehmet, V. Murat
  • Islahatlar : İlköğretimi zaruri kılması, Türkçenin sadeleştirilmesi, İlk özel gazetenin basılması

31. Osmanlı padişahı olan Abdülmecid, tıpkı babası gibi ıslahatçı fikirlere sahipti. Erken yaşlarda Batı’ya hayranlık duymaya başlayan Abdülmecid, 17 yaşındayken Osmanlı tahtına oturdu. Tahsil ve terbiyesine itina edilerek zamanın icaplarına göre, tıpkı Avrupalı bir prens gibi yetiştirildi. Konuşacak ve okuduğunu anlayacak kadar iyi Fransızca öğrendi. Avrupa neşriyatını yakından takip ettiği gibi, temas ettiği yabancılarla çeşitli konuları tartışırdı. Batı musikisine ve yaşayış tarzına hayrandı. Saltanatının dördüncü ayında Tanzimat Fermanı’nı yayınladı; Londra Antlaşması yine onun döneminde yapıldığı gibi bu dönemde Mısır özerk bir bölge olarak tanındı. Sürdürdüğü batılılaşma politikaları nedeniyle devletin ekonomisinin çıkmaza girmesine neden olan Abdülmecid, Batılı yazarlar tarafından da oldukça sevilen ve takdir gören bir padişahtı. Abdülmecid de babası gibi tüberküloz hastalığına yakalanarak henüz 39 yaşında iken Ihlamur Köşkü’nde vefat etti

Abdülmecid dönemi ıslahat tarihi açısından büyük önem taşır. Padişah, ilan ettiği fermanlara sadık kalarak, çeşitli unsurları eşitlik prensibi içinde ve Osmanlıcılık fikri etrafında birleştirmeye çalıştı. Islahat Fermanı’nın yayınlanmasıyla birlikte, fermanda gayrimüslimlere verilen hakların çoğaltılması ve Batı sermayesinin Türkiye’ye girmesinin kolaylaştırılması gibi dönemine göre radikal kararlar alındı. Abdülmecid, başta demiryolları olmak üzere Batı memleketlerinde bulunan bütün medeniyet vasıtalarını almak azminde idi. Avrupa’nın hükümet şeklini yakından inceleyen Abdülmecid, taşra teşkilatını Fransız mülki idare sistemini esas alarak yeniden düzenledi. Onun döneminde eğitim alanında önemli adımlar atıldı. Devrin bütün aydınlarının görev aldığı Meclis-i Maârif-i Umûmiyye’nin hazırladığı bir kanuna göre ilköğretim mecburi olacak, ilk ve orta öğretimde para alınmayacak, bir de dârülfünun kurulacaktı. Maliyede de önemli ıslahat yapıldı. İltizam usulü kaldırılarak vergilerin toplanması, merkezden gönderilecek vali derecesinde yetkili muhassıl adı verilen memurların kontrolüne bırakıldı. Sultan Abdülmecid dönemi ıslahatlar açısından büyük önem arz etmektedir; zira Osmanlıcılık fikri etrafında prensipleri birleştirmeye çalışır. Ayrıca diğer padişahlarda olduğu gibi Abdülmecid’de kendi üstünde tanıdığı tek kuvvet olarak şeriatı görür ve tüm yenilikleri ona uygun bir şekilde yapardı. Ancak bazı uygulamaları da değiştirmiştir; örneğin Osmanlı padişahlarının nişan vermesi fakat almaması geleneğini değiştirerek ilk kez Fransız İmparatoru III. Napolyon’dan nişan kabul etmiştir. Saltanatı 20 yıl süren Abdülmecid, 39 yaşında yakalandığı verem hastalığından dolayı hayatını kaybetti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Küçük, Cevdet, Abdülmecid, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1988,  cilt 1, sf.259-263

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun