Abdüllatif Suphi Paşa

  • Doğum : 11 Kasım 1818 - Mora
  • Ölüm : 1886
  • Babası : Osmanlı’nın İlk Maarif nazırı Abdurrahman Sami Paşa.
  • Meslek : Osmanlı Devleti’nde birçok önemli görev almış olan devlet adamı, ilk Türk nümismatı.

Mora’da doğdu. On üç yaşındayken Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın hususi kitabetinde memur olarak çalışmaya başladı. Mısır Mülkiye Kalemi reisliği, Muhâsebât-ı Mısriyye İdaresi Kalemi birinci başkanlığı, Mehmed Ali Paşa'nın müsteşarlığı görevlerini yaptı. Mirlivalık rütbesine getirildi. Meclis-i Maarif-i Umumiyye fahri üyeliği yaptı. Encümen-i Daniş, azalığı görevine geldiği zaman bir genel tarih yazım ekibine dâhil oldu. İki defa Meclis-i Vâlâ üyesi tayin edildi ve Meclis-i Vâlâ'nın iç nizamnamesinin yazılması işiyle de ilgilendi. İstanbul Tahrir-i Emlak Komisyonu başkanlığı görevi yaptı. Defter-i Hakanî Emaneti'ne getirildi. Bu görevi esnasında İstanbul’da nüfus sayımı yapıldı.

Beş defa Evkaf-ı Hümayun nazırlığı görevine getirildi. Bu görevi sırasında ödenmemiş olan maaşların ödenmesini sağladı ve vakıf işleriyle ilgili düzenlemeler yaptı. Yine Evkaf Nazırlığı görevi sırasında vakıf binalarının denetlenmesiyle ilgili bir teftiş masası oluşturdu. Kavala, Selanik ve Yanya vilayetlerini teftişle görevlendirildi. Görevi sırasında taşra maliyesi düzenlenmeye çalıştı.  Maarif nazırı oldu. Dört defa Şura-yı Devlet üyeliği yaptı.  Adliye Dairesi reisi oldu. Vezaret rütbesiyle Suriye valiliğine tayin edildi. İstinaf Mahkemesi birinci başkanlığı görevine getirildi. İki defa Maliye nazırı oldu. Ticaret ve Ziraat nazırlığı yaptı. Hamidiye Ticaret Mekteb-i Alîsi'ni kurdu. Bu mektebin programını hazırladı. Evkaf nazırlığını sürdürürken rahatsızIandı ve bir süre sonra vefat etti. Doğu edebiyatına ve batı bilimine hakimdi. Arapça, Farsça, Fransızca ve Yunanca öğrenmişti. Kendisi Osmanlı’da bilimsel yöntemlere göre meskûkat ilmiyle meşgul olan ilk kişiydi.

Âsâr-ı Atîka Nizamnâmesi'nin çıkarılması, Sanâyi-i Nefîse Mektebi’nin ve İstanbul Arkeoloji Müzesi'nin (Müze-i Hümâyun) kurulması onun sayesinde gerçekleşmiştir.

Osmanlı Devleti, İran, Rusya, Avusturya, tarafından kendisine çeşitli nişan ve devlet madalyaları verildi. Çok zengin bir kütüphanesi ve çok önemli bir sikke koleksiyonu vardı. Ayetullah Bey diğeri ise Hamdullah Suphi Tanrıöver, yirmi üç çocuğundan biridir.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ali Akyıldız, ‘’Abdüllatif Subhi Paşa’’, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 37, Sayfa: 450-452, 2009.

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun