Abdullah bin Zübeyr

  • Önem : Emeviler’e karşı halifeliğini ilan eden Arap komutan
  • Doğum : 622-624? - Medine
  • Ölüm : 692 - Mekke

Emeviler’le savaşarak Mekke’de halifeliğini ilan eden Arap komutan ve devlet adamı olarak tanınan Abdullah b. Zübeyr Medine’de dünyaya geldi. Babası Kureyş kabilesi soylularından Zübeyr, annesi ise Hz. Muhammed’in üçüncü eşi Ayşe’nin kız kardeşidir. Babası ile birlikte 635 yılında Bizanslılar’a karşı savaşa katılan Zübeyr, bu savaştan üç yıl sonra yine babasıyla birlikte, Mısır’ı alan Amr İbnü’l-As’ın ordusunda bulundu. İslam tarihinin önemli olaylarından Cemel Vakası’nda teyzesi Ayşe’nin piyade komutanıydı. Emevi hanedanının kurucusu Muaviye’nin oğlu Yezid’in veliahtlığını tanımayan Zübeyr, Muaviye’nin ölümü üzerine yerine geçen oğluna karşı çıktı. Yezid, Abdullah b. Zübeyr’in ortadan kaldırılmasını emretti. Bunu öğrenen Zübeyr, kendisi gibi Yezid’in halifeliğini tanımayan Hz. Ali’nin ikinci oğlu Hüseyin ile birlikte Mekke’ye kaçtı. Yezid’in gönderdiği kardeşi Amr b. Zübeyr’i yendi.

Hz. Hasan’ın Kerbela’da Yezid tarafından şehit edilmesi üzerine Mekke halkı ile birlikte Medine halkı da ayaklandı. Bunun üzerine ise Abdullah b. Zübeyr, Yezid’e karşı halifeliğini ilan etti. Medine halkı 683’te Harra Savaşı’nda Emeviler’e yenildi. Emevi komutanı Hüseyin b. Numeyr Mekke’yi kuşattı ve 64 gün süren kuşatmanın ardından Kabe yakıldı. Yezid’in oğlu II. Muaviye de ölünce Zübeyr, Irak, Orta Arabistan, Mısır ve Suriye’deki Kaysi kabilesi tarafından halife olarak tanındı. Abdullah b. Zübeyr, Kabe’yi tekrar yaptırdı. Harici ve Şii ayaklanmalarıyla ilgilendi. Irak valisi olan kardeşinin 690’da Emeviler tarafından öldürülmesi gücünü önemli ölçüde azalttı. Bu durum üzerine Abdullah’ın gücü sadece Mekke ile sınırlandı. Dönemin Emevi halifesi Abdülmelik’in gönderdiği Haccac, 692 yılında Mekke’yi kuşatarak Zübeyr’i öldürdü. Cesedini ise bir darağacına asarak günlerce orada bıraktı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Hakkı Dursun Yıldız, Abdullah b. Zübeyr b. Avvam, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.1, 1998

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun