Abdülhak Molla

  • Meslek : Osmanlı hekimi, şair
  • Doğum : 22 Aralık 1786 - İstanbul
  • Ölüm : 19 Mayıs 1854 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Hesar Esrar(Bin Sır), Tarih-i Liva, Ruzname

Türkiye’de karantina örgütünün kurulması, çiçek aşısının zorunlu hale getirilmesi ve tıp eğitimi alan öğrencilere otopsi hakkı verilmesi gibi önemli hizmetlere öncülük eden Abdülhak Molla, bir Osmanlı hekimi olduğu gibi aynı zamanda şairdir de. İstanbul’da dünyaya gelen Abdülhak Molla, medresede hekimlik eğitimi gördükten sonra Eski Saray’a hekim oldu. Haklarında çıkartılan Halet Efendi’nin arkasından konuştukları söylentisi nedeniyle kardeşi Hekimbaşı Mustafa ile birlikte Keşan’a sürüldü. Ancak küçük kardeşi tarihçi Hızır İlyas’ın girişimleri sayesinde bir yıl sonra İstanbul’a geri dönebildi. Bir süre eski görevine devam ettikten sonra Asakir-i Hassa’ya hekimbaşı olarak atandı. Medreseden yetişmesinden ötürü sırayla Selanik ve Yenişehir mollalığı, Mekke ve İstanbul payesi verildikten sonra hekimbaşılığa atandı. Daha sonra ise Mekteb-i Tıbbiye-i Adliye nazırlığına seçildi. Aynı yıl içerisinde hem payesi alındı hem de hekimbaşılık görevinden alındı.

Takvimler 1839 yılını gösterdiği sıralarda ikinci kez hekimbaşılık görevine gelen Abdülhak Molla, bu görevinden bir kez daha ayrılmasının ardından 1847 yılında üçüncü kez hekimbaşı oldu. Aynı yıl içerisinde Maarif Meclisi başkanlığına da getirildi. Aynı zamanda edebi kişiliği ile de tanınan Abdülhak, aruz vezniyle klasik tarzda şiirler yazdı. Tarih-i Liva adlı basılmamış yapıtında, II. Mahmud’un 1828-1829 yıllarında Rami Çiftliği’ne ve Tarabya’ya yaptığı gezileri ve bu dönem içerisinde yaşanan bazı olayları anlatır. Ruzname adlı yapıtı ise II. Mahmud’un ölümle sonuçlanan hastalığı üzerine bir hekimbaşı olarak gözlemleri yer alır. Ayrıca, abisi Mustafa Behçet Efendi’nin yazmaya başladığı ve geçmiş devrin ilaçlarını, deneylerini, tılsımla tedavi yöntemlerini derlediği Hezar Esrar(Bin Sır) adlı kitaptaki sırların sayısını bine çıkarmaya çalışmışsa da ömrü buna yetmedi. Ancak daha sonra oğlu Hayrullah Efendi sır sayısını bine tamamladı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ayşegül Demirhan Erdemir, Abdülhak Molla, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.1, 1988

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun