Abaka Han

  • Görev : İlhanlı hükümdarı (1265-1282)
  • Doğum : 1234 - Moğolistan
  • Ölüm : 1282
  • Babası : Hülagü

Hülâgû’nun on dört oğlunun en büyüğü olan Abaka babası ile birlikte İran’a geldi. Önce Horasan valiliğine tayin edildi. Hülâgû’nun ölümü üzerine kurultayca babasının yerine getirildi. Fakat hükümdarlığı Büyük Han Kubilay tarafından ancak beş yıl sonra tasdik edildi. Abaka, hükümdar olduktan sonra, önce kuzey komşusu Kıpçak Hanlığı ile mücadeleye girişti. Ancak Kıpçak Hanı Berke Han’ın ölümü ile bu mücadele sona erdi. Diğer taraftan doğuda Çağatay Hanlığı’na sahip olan ve Horasan’da hak iddia eden Barak Han’ın kalabalık bir ordu ile Horasan’a girmesi, Abaka’nın bu tarafa yönelmesine sebep oldu. Maiyetinde güçlü ve silâhları mükemmel bir ordu ile Horasan’a giren Abaka, Gazne’den Sind suyuna kadar olan yerleri kendisine bırakmak şartıyla Barak Han’a sulh teklifinde bulunduysa da Barak Han bu teklifi kabul etmedi. Bunun üzerine Herat yakınlarında meydana gelen savaşta onu mağlûp ederek Horasan valiliğine kardeşi Yesudar Oğul’u tayin etti. Yesudar Oğul daha sonra Abaka’nın emriyle Mâverâünnehir’e girdi, Buhara ve çevresini yakıp yıkarak büyük tahribatta bulundu.

Abaka Han’ın  on yedi yıl süren hükümdarlığı zamanında ülkede iç karışıklık görülmedi, istilâ edilen yerlerdeki halkın ezilmesine karşı, İlhanlı tebaası vergilerin hafifletilmesi sebebiyle kısmen rahatladı. Moğollar arasında hızla yayılan İslâmiyet’i kabul etmeyen ve atalarının örf ve geleneklerini korumaya çalışan Abaka aslında Budist olmakla beraber bazı siyasî düşüncelerle babası Hülâgû gibi Hristiyanlara yaklaştı. Onların Memlükler’e olan düşmanlıklarından faydalanmak istedi. Memlükler’le babası zamanında başlayan mücadeleye devam ederek tek başına mücadele etmek durumunda kaldı. Memlük Sultanı Baybars, Anadolu’yu “Tatar tahakkümü”nden kurtarmak için harekete geçti ve Moğol ordusunu bozguna uğrattı. Ancak Anadolu beylerinden vaat edilen yardımı göremeyen Baybars, geri çekilmek zorunda kaldı. Baybars’ın peşinden Anadolu’ya giren Abaka büyük bir tahribatta bulundu. Abaka birkaç yıl sonra Gürcü ve Ermeni krallıkları kuvvetlerinin de bulunduğu bir orduyu kardeşi Mengü Timur kumandasında Memlükler üzerine gönderdiyse de bu Moğol ordusu Suriye’de Humus yakınlarında Memlük kuvvetleri tarafından mağlûp edildi. Bu olay, mağlûbiyete son derece üzülen Abaka Han’ın ölümüne sebep oldu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Sümer, Faruk, Abaka Han, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt: 1, 1988

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun