Ebu Maşer El-Belhi

Ebu Maşer El-Belhi
  • Doğum

    787 - Belh

  • Ölüm

    886 - Vasıt

  • Meslek

    Bilim Adamı

  • Bilim dalı

    Astroloji, Astronomi

Ebu Maşer El-Belhi; IX. yüzyıla damga vuran meşhur müslüman astronom ve astrolog.

787 yılında Belh’te doğan Ebu Maşer, ilk ve orta öğrenimini burada yaptı. Me’mun döneminde Bağdat’ta giderek 47 yaşına kadar hadis ilmi ile meşgul oldu. Kaynaklardan edinilen bilgilere göre akli ilimlerle uğraşanları eleştirdiği bilinmektedir. Aynı zamanda filozof Ya‘kūb b. İshak el-Kindi’nin aleyhinde bulunan ve halkı da bu yönde kışkırtan Ebu Maşer, Kindi’nin zekice hazırladığı bir plan sonucunda matematikle ilgilenmeye başlamış, sonra da kendisini şöhrete kavuşturan astronomi ve astrolojiye merak sarmış, böylece Kindi onun eleştirilerine hedef olmaktan kurtulmuştur.

Latin dünyasının Albumasar ve Bizanslılar’ın Apomasar adıyla tanıdıkları Ebu Maşer, Kindi’den başka Sind b. Ali ile Bettani gibi o dönemin ünlü bilgin ve astronomları ile de yakın ilişkiler kurmuştur.

İlk ve Ortaçağ bilim ve düşüncesinde hakim olan genel anlayışa göre ay üstü alemi her bakımdan ay altı alemini sürekli olarak etkilemektedir. Bu ilkeden hareket eden Ebu Maşer, astronominin müsbet verilerine dayanarak astrolojiyi temellendirmeye çalışmıştır. Ona göre zamanı belirleyen ve mevsimlerin meydana gelmesini sağlayan yıldızlar elbette ki her şahsın ahlak, karakter ve psikolojik yapısı üzerinde de etkili olacaktır. Onun eserleri, Ortaçağ’dan modern çağın başlarına kadar astrolojiye inanan veya inanmayan herkes için başlıca kaynak olmuştur.

Saralı olduğu ve dolunay zamanında sarasının tuttuğu rivayet edilen Ebu Maşer 886 yılında 100 yaşları civarındayken Vasıt’ta hayatını kaybetmiştir.

35 yahut 38 kitabının olduğu düşünülmektedir. Bu eserlerden bazıları;

El-Medhatü’l-kebir ila ilmi ahkami’n-nücum, birçok nüshası bulunan bu eser 8 makale halinde düzenlenmiştir. Bu makalelerde sırası ike astrolojinin filozofik ve tarihi gerekçesi, sabit yıldızlarla burçların sayıları ve özellikleri, 7 gezegenin ve bilhassa güneşle ayın yeryüzüne olan etkileri, gezegenlerin astrolojik karakterleri ve burçlarla gökyüzünün diğer kısımlarına olan tesirleri, burçların birbirleriyle ve insanlarla olan ilişkileri, burçlarla iklimler arasındaki münasebet, gezegenlerin güçleri ve aralarındaki bağlantılar gibi konular ele alınmıştır.

El-Medhatü’s-sagir, yine burçlar ile ilgili bir kitaptır.

Dizer, Muhammed, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 10, 1994