Ahi Evran

Ahi Evran
  • Doğum Tarihi ve Yeri

    Aralık 1169, Hoy İran

  • Ölüm Tarihi ve Yeri

    1 Nisan 1261, Kırşehir

  • Tam Adı

    Sheykh Nasreddin Ebul Hakayik, Mahmud Bin Ahmed El-Hoyi

  • Eserleri

    Metali-ul-İman,Yezdan-Şinaht,Mürşid-ül-Kifaye,Mükatebat

Ahilik teşkilatının Anadolu’daki kurucularından ve debbağ ensafının piri olan Ahi Evran, tarihte çok önemli bir yere sahiptir. Gerçek kimliği menkıbeler arasında kaybolmuş ancak gök, kainat anlamına gelen Evran ismi onun efsanevi kişiliğinin bir işareti olarak yorumlanmıştır. Denizli, Konya ve Kayseri gibi şehirlerde gezerek ahilik teşkilatının kuruluşunda ve yayılmasında önemli bir çaba sarf etmiş; daha sonra Kırşehir’e giderek burada çalışmalarını yürütmüş ve ölümü de burada olmuştur. Burada kaldığı yıllar içinde Hacı Bektaş-ı Veli ile olan yakınlığı kaynaklardan öğrenilmiş; bunun dışında Mevlana Celaleddin-i Rumi ile de çağdaş dönemde yaşadığı anlaşılmıştır.

Döneminin en büyük alimlerinden olan Fahreddin-i Razi’nin talebesi olan Ahi Evran, sadece dini ilimler değil, fenni ilimler konusunda da kendini geliştirdi ve birçok kişiyi eğiterek hayata kazandırmıştır. Ancak onun nüfusundan ve hızla yükselen şöhretinden rahatsız olan bir kesim Anadolu Selçuklu Devleti’ne karşı gelen bir hadise bahanesiyle Ahi Evran’ı tutuklatmışlardır. Beş sene hapis yatan Evran, mahkumiyeti bittikten sonra çalışmalarına devam etmiştir. Kendisinin debbağlık mesleğinin icra ettiği ve bu nedenle piri sıfatı ile yüceltildiği bilinmektedir. Osmanlı Devleti zamanında Ahi Evran’ın kazandığı pir sıfatı onun tüm Anadolu, Rumeli, Bosna ve Hatta Kırım’a kadar adının duyulmasına neden olmuştur. Kırşehir’de onun adı ile anılan zaviyesi, Osmanlı döneminde de Türk debbağların manevi merkezi konumunda olup 20.yüzyıl başlarına kadar bu durum böyle devam etmiştir. Bu durumda öğrencilerinin payı büyüktür; hocaları öldükten sonra onun yolundan devam etmişlerdir.

Şahin, İlhan, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 1, 1988