Adnan Menderes

Adnan Menderes
  • Doğum Tarihi ve Yeri : 1899, Aydın
  • Ölüm Tarihi ve Yeri : 17 Eylül 1961, Yassıada
  • Meslek : Siyasetçi
  • Önce gelen : Şemsettin Günaltay
  • Sonra gelen : Cemal Gürsel
  • Eğitim : Ankara Üniversitesi, Hukuk Fakültesi
  • Defin Yeri : Topkapı Mezarlığı, İstanbul
  • Ödül : Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası

Türk siyasi tarihine damga vurmuş olan Adnan Menderes tek parti iktidarı sonrası iktidara gelmiştir. Ezanı Türkçe okunmasından aslına Arapça'ya döndürmüş; devlet bu dönemde NATO’ya girmiştir. 1930 yılında milletvekili seçilen Adnan Menderes’in, sundukları Dörtlü Takrir adlı bir önergenin reddedilmesi Celal Bayar liderliğinde Demokrat Parti’yi kurmalarına yol açmış ve etkin bir muhalefet parti olarak mecliste yer almalarını sağlamıştır. 1950 yılında Celal Bayar Cumhurbaşkanı seçilince hükümeti kurma görevi Adnan Menderese verilmiş ve darbeye kadar başkanlık görevini sürdürmüştür.

Bu dönemde Türkiye ekonomisinde belirgin değişiklikler görüldü; tarımsal açıdan makineleşme sürecine geçilirken, sulama ve enerji kaynakları elde etmek için barajlar yapıldı. Köylere yol, su, elektrik gibi hizmetler götürüldü ancak bunlar borç parayla yapıldığı için ekonomi dar bir boğaza girdi. Ülke içindeki huzursuzluk orduya kadar yansıdı ve 1960 yılında Milli Birlik Komitesi darbe yaparak yönetime el koydu. Adnan Menderes ve arkadaşları Yassıada’ya götürülmüş; kapatıldıkları hücrede aileleriyle dahi görüştürülmemiş, yazdıkları mektuplar 50 kelime ile sınırlandırılmıştır. 9 ay 27 gün 287 oturum halinde süren yargılamada Adnan Menderes başta olmak üzere 15 kişi anayasayı ihlal etmek suçundan idama mahkûm edilmiştir. Ancak bu yargılamanın adil olmadığı bilinmektedir. Hakim ilkesi ihlal edilerek özel bir mahkemenin kurulması, zaman zaman mahkeme heyetince ‘’Sizi buraya getiren güç böyle istiyor.’’ şeklinde yargı bağımsızlığı açısından problem oluşturacak ifadeler kullanıldı. Kamu vicdanında sürekli bir rahatsızlık uyandıran bu karar, 1990 yılında çıkartılan bir kanunla Adnan Menderes ve arkadaşlarının itibarı geri verildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
Kaynakçalar

Sitembölükbaşı, Şaban, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 29, 2004

Bayar, Celal, Başvekilim Adnan Menderes, Baha Matbaası, 1969

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun