Abraham Paşa

Abraham Paşa
  • Doğum

    1833-İstanbul

  • Ölüm

    1918-İstanbul

  • Meslek

    Devlet adamı, sarraf

Osmanlı Devleti'yle Mısır arasında önemli rol oynamış Ermeni devlet adamıdır. Asıl adı Abraham Eramyan'dır. Mısır'da Kavalalı'nın sarayında özel kalem müdürlüğü yaptı. Abdülaziz'e yakınlığıyla bilinir. Ana dili gibi Türkçe ve Arapça bilen, Fransızca konuşan Abraham Paşa, Beyoğlu sosyetesinin önemli simalarındandır.

Babası Mısır’da sarraf olup, Abraham Paşa’da tahsilini burada yaptıktan sonra İsmail Paşa’nın kapı kethüdası oldu. Bu aralarda farklı işler yürüten paşa, Süveyş Kanalı'nda çalıştı ve çok büyük servet kazandı. Sultan Abdülaziz ile dostluğunu pekiştiren paşa, bu devirde ‘’Vükela Meclisi’ne alındı. Sultan Abdülaziz’in tahttan indirilmesinden ve Hidiv İsmail Paşa’nın durumunun kötüleşmesinden sonra Mısır’la olan bağlarını tamamen kopardı.

I.Meşrutiyet’te ayan azalığına gelen paşa, Sultan Abdülhamid devrinde ‘’Şüra-yı Devlet Mülkiye Dairesi’’ üyeliğini uzun süre devam ettirdi. Sultan Abdülhamid’in tahttan indirilmesinden sonra vaziyeti kötüleşen Abraham Paşa bundan sonraki hayatını debdebe içerisinde geçirdi.

Abraham Paşa İstanbul’da kişiliği ile ün yaptı. Zenginliği ve devlet adamlarına olan yakınlığı ile arkasını da sağlama alan Paşa’nın, Boğaziçi’nin iki yakasında kendi adını taşıyan koruları dillere destandır. Bu korulardan en çok bilineni, Beykoz Paşabahçe koyundan Karadeniz’deki Riva’ya kadar uzanan korusudur. Boğaziçi korularının en büyüğü ve en önemlisi olan bu korunun bahçe pejyazını Fransız mimar Füve yaptı.

105 dönümlük korunun içine Fransız mimar Füve, beyaz bir saray, köşkler, kuşhaneler, havuzlar yerleştirmiş olup, başka iklimlerde yetişen bitki ve ağaçlar dikti. Buradaki bazı ağaçlar özellikle de ‘’Huş Ağacı’’ Türkiye’de numunedir. Bahçede ayrıca yollar, su kanalları, 2 mağara, kayalıklar, av yerleri, çiftlik hayvanları için ahırlar ve ağıllar bulunmaktadır.

1887 yılında Sultan II. Abdülhamid koruyu satın alarak bir mesire yerine çevirerek halkın kullanımına açtı. Bu koru Milli Mücadele sırasında Anadolu’ya geçen halkın uğrak yerlerinden biri oldu, hatta Fevzi Çakmak arkadaşları ile burada buluşarak işgal kuvvetlerin elinden kurtulmayı başardı.

Bilezikçi Çiftliği diye de anılan bu koru, Abraham Paşa’nın varisleri tarafından mütareke günlerinde yeniden alınmak istemişse de mümkün olmadı. 1923 yılında yangın tehlikesi geçiren Koru'daki Abraham Paşa’nın yalısı kurtarılamadı. Bugün çiftliğin bir bölümü Büyükdere Bahçe Kültürleri İstasyonu adı altında bir meyve fidanlığı olarak işletilmektedir.

İstanbul Kültür ve Sanat Ansiklopedisi

Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi