Abidin Dino

Abidin Dino
  • Doğum

    23 Mart 1913 İstanbul

  • Ölümü

    7 Aralık 1993 Paris

  • Meslek

    Ressam, karikatürist, yazar, film yönetmeni

Abidin Dino, Türk ressam. Çok yönlü kişiliği ile tanınan Abidin Dino’nun meslekleri ve sanat alanları arasında ressamlık, yazarlık ve film yönetmenliği de bulunur. Aynı zamanda siyaset alanında da çalışmalarda bulunmuş ve aktif görev almıştır. Çağdaş Türk resminin öncülerinden kabul edilen sanatçı aynı zamanda D Grubu ve Yeniler Grubu adlı sanat akımlarının da öncülüğünü üstlenir. Sadece yurt içinde tanınmayan sanatçı yurt dışında da kendini tanıtmış ve farklı ülkelerde sergiler açmıştır. Bunlar arasında ABD, Fransa gibi sanat alanında gelişmiş ülkelerde bulunur. Yine aynı ülkeler içinde Fransa’da Sanatlar Birliği Onur Başkanlığı ve Amerika Birleşik Devletlerinin New York kentinde Dünya Sanat Sergisi Danışmanlığı görevlerinde bulunmuştur. 1952 yılına kadar yurt içinde çalışmalarda bulunan sanatçı, siyasi bir nedenden ötürü bulunan yurt dışı çıkış yasağının hemen bitiminde Paris’e taşınarak çalışmalarına Paris’teki hayatında devam etmiştir. 1990'da tiroit kanseri teşhisi konan sanatçı, 7 Aralık 1993 günü Paris'te yaşamını yitirdi.Cenazesi İstanbul'a getirilerek Aşiyan'daki aile mezarlığında toprağa verildi.

İstanbul doğumlu olan sanatçının babası Divanı Muhasebat Müdürü Rasih Beydir.Annesi ise kendisi gibi sanatçı olan müzik ve edebiyat alanında dönemindeki tanınan isimler arasında yer alan Saffet Hanımdır.Kendisi ve annesi gibi ailesinde sanatçı kişilikler yer alır.Abisi Arif Dino’dur, eşi ise yazar Güzin Dino’dur.Çocukluğu ilk yıllarda Cenevre daha sonra Fransa’da geçer.Bunun sebebi ailesinin doğduğu yıl Avrupa’ya taşınmış olmasıdır.12 yaşındayken ailesi ile birlikte İstanbul’a dönüş yapar ve Robert kolejinde öğrenim görmeye başlar ancak eğitimini tamamlayamaz.Bunun nedenleri arasında aile fertlerinden anne ve babasını kaybetmesi, iç dünyasında yaşadığı çöküntü ve abisi Şair Arif Dino’nun desteği ile sanat alanına yönelmesidir.1943 yılında Güzin Dilek ile evlilik hayatına başlamıştır.Bu yönelme sonucunda Karikatür, Resim, Yazı gibi alanlarda kendini geliştirmeye başlamıştır.  

Abisinin desteğini aldıktan kısa bir süre sonra çizimler ve yazılar yayımlamaya başlar.Bunlar arasında ilk karikatürünü Yarın Gazetesinde, ilk yazısını ise Artist Dergisinde yayımlamıştır.Resim alanına girmesi ise Nazım Hikmet'in kitap kapaklarına çizim yapmasıyla başlar ve genç yaşlarında kendini sanat alanında ressam olarak kabul ettirir.Tanınmasında Halkın Dostu Gazetesinde yayımladığı Atatürk konulu çizimlerde etkili olmuştur.Bu çizimler Atatürk tarafından da beğenilmiştir.1933 yılında kurulan D Grubu adlı yapılanmanın öncüleri arasında yer alır ve batı sanatı ile boy ölçüşebilecek yapıtlar sunmak amacıyla çalışmalarına arkadaşları ile devam eder.Bu grubun amaçları arasında fikir sanatı adı altında düşünce eserleri de sunmak ve memleketteki sanat çalışmalarını teşvik etmekte vardır.Yine bu yıl içerisinde Ankara ile alakalı bir belgesel çekimi için gelen SSCB’nin ünlü yönetmenlerinden Sergey Yutkeviç ile Atatürk’ün sanatçıdan isteği üzerine ilk yurt dışı sanat eğitimi almak için SSCB’ye gider.3 yıl boyunca birçok ünlü isimden makyaj, dekor, senaryo alanlarında eğitim alır.Yine bu dönemde SSCB’de sol fikirler ile tanışır ve etkisi altında kalarak siyasi görüşünü oturtmaya başlar.1937 yılında ise 2. Dünya Savaşının etkileri sebebiyle çıkış yapar ve Londra ile Paris’e geçer.Bu çıkış kendi isteği üzerine olmaz, devlet sınırları içerisindeki yabancı öğrencilerin gönderilmesi sebebiyle olur.Paris’teki hayatında Gertrude Stein, Tristan Tzara, Eisenstein, Andre Malraux ve Pablo Picasso gibi ünlü sanatçılarla dostluk kurma ve tanışma fırsatı bulmuştur. İlk eserlerinde bu sanatçıların ve dostluğun etkileri bariz şekilde görülür.

 

1939 yılında ülkesine geri dönüş yaparak ikinci bir yapılanma olan Yeniler Grubunu arkadaşları ile kurar ve çalışmalarına kaldığı yerden devam eder.Grubun tanınmasında rol oynayan etken limandaki balıkçıların konu edinildiği resim sergisidir.İlk başlarda yabancı sanatçıların etkisi altında kalarak işçi ve köylü tiplerini işler ancak ilerleyen zamanlarda kendine has özgün üslubunu kazanır ve adını daha da fazla duyurmaya devam eder.Türkiye Komünist Partisi'nin önemli üyeleri arasında yer alan sanatçı siyasi hayatına da böylece başlamış olur. Kendi çıkardığı ya da çıkarılmasına katkıda bulunduğu birçok yayın organında Faşizm ile mücadeleyi savunmuştur.Yaptığı siyasi çalışmalar nedeniyle iki yere yurt içinde sürgüne gönderilir.Adana’da sürgün yıllarında yazdığı bir oyunu toplatılıp yasaklanmıştır.Yine "Çingeneler" adlı bir senaryo çalışması da yasaklanmıştır.Çalışmaları aynı zamanda yurt dışı çıkış yasağının başlangıcına sebep olmuştur.1952 yılında çıkış yasağı kalktığında kesin olarak Paris’e yerleşme kararı alır ve yurt dışına çıkış yapar. Bu tarihten sonra çeşitli ülkelerde sanat alanında farklı görevleri üstlenmiştir."İşkence", "Atom Korkusu", "Savaş ve Barış", "Çıplaklar", "Dört Kent", "Dağ-Deniz" gibi birçok yapıtı çeşitli galeri, müze ve koleksiyonlarda yer almış ve sergilenmiştir.Farklı zamanlarda Türkiye sınırları içerisinde de sergiler açmışsa da vefatına kadar Paris’te yaşamış ve vefatına kadar geri dönüş yapmamıştır. 

Şehmuz Güzel'le Abidin Dino, Cumhuriyet Kitap

M. Şehmuz Güzel, Abidin Dino İle Söyleşiler Yazılar Hayat ve Sanat, Peri Yayınları, 2006.